Against Modern Football

Follow the money deel 4 – het financieel verval van topclub FC Barcelona

FC Barcelona, topclub in een vrije val

“Més que un club”. De Catalaanse uitspraak die in één zin vangt hoe wij FC Barcelona kennen. Groot, grootser, grootst, meer dan een club. Wie heeft er geen shirtje thuis van de Spaanse grootmacht? Iedere voetballiefhebber kan zonder nadenken een compleet elftal opnoemen met de allergrootste spelers van dit universum. Het verbaast dan ook niemand dat FC Barcelona in het seizoen 2019/2020, op basis van de ‘Football Money League’ analyse van onderzoeksbureau Deloitte , voor het tweede jaar op rij de allergrootste voetbalclub ter wereld is.

Més que un club Barcelona Barca

Na dat seizoen komt echter de klad erin en wordt de vrije val ingezet. In het seizoen 2021/2022 is Barça zelfs helemaal afgezakt tot een zevende plaats.

Inzicht in de financiële spelregels

Met een serie artikelen vanuit het principe “Follow the Money” geven wij een unieke inkijk achter de (financiële) schermen. Wij laten jou zien hoe de financiële huishouding van de grootste voetbalclubs ter wereld in elkaar steekt. In deel 4 van deze reeks zoomen wij dieper in op het financiële verval van FC Barcelona.

Een gat van 100 miljoen

Het verschil aan inkomsten met Manchester City, de rijkste club van de wereld, bedraagt in 2022 bijna € 100 miljoen. Tijd om de cijfers in te duiken om te achterhalen hoe dit zo mis heeft kunnen gaan. Niet alleen pakken wij het financiële aspect beet, ook nemen wij jullie mee in de laatste actualiteiten. Want FC Barcelona is de laatste maanden veelvuldig in het nieuws en ligt flink onder vuur.

Barcelona regelmatig in het nieuws

In drie seizoenen heeft Barça de vrije val ingezet en behoort niet langer tot de allerrijkste clubs van de wereld. De Catalaanse topclub is daarnaast regelmatig in het nieuws als het om de financiën gaat. Van het niet kunnen betalen van transfers of de eis aan spelers om salaris te verlagen. Tot aan beschuldigingen over het indirect betalen van steekpenningen aan scheidsrechters.

BarcaBarcelona Camp Nou Nou Camp

Foto AXP Photography via unsplash.com

Maar het meest schrijnende bericht was dat clublegende Lionel Messi in 2021 noodgedwongen de club moest verlaten en de overstap maakte naar Paris Saint Germain. Daarmee is niet alleen de grootste ster van de club vertrokken, maar ook de financiële malaise niet meer te ontkennen. Ondanks de winst van La Liga in het seizoen 2022/2023 staat Barça er niet goed op.

MessiBarcelona schandaal

Barcelona legende Lionel Messi is alleen nog te bewonderen in de ‘schatkamer’ van de Catalanen

Een te grote broek

Barcelona heeft de afgelopen zes jaar een veel te grote broek aan gehad als het gaat om transfers. De club heeft circa € 325 miljoen meer uitgegeven dan ontvangen aan transfers, zo blijkt uit de informatie van FootballTransfers. In ons artikel over de financiële spelregels hebben wij uitgelegd hoe dat werkt met een transfersom. Uiteindelijk bepaalt de looptijd van het contract over hoeveel jaar deze transfersom moet worden uitgespreid (afschrijven noemen we dat). Als tijdens het lopend contract een speler wordt verkocht of het contract wordt ontbonden, dan moet Barcelona het positieve of negatieve resultaat op de transactie direct verwerken. Heeft een speler een restant contractwaarde van € 80 miljoen (na afschrijven) en wordt die verkocht voor € 30 miljoen, dan moet de club ineens een verlies nemen van € 50 miljoen.

Daar bovenop tellen we het gigantische salarishuis van de club met uitgaven tussen de € 450 miljoen en € 500 miljoen per jaar. Barça zal heel wat shirtjes moeten verkopen en geld moeten verdienen in de Champions League om de financiële balans weer gezond te krijgen.

In de bovenstaande analyse vallen met name de seizoenen 2017/2018 en 2019/2020 op. Het meest recente seizoen (2022/2023) zijn een drietal grotere aankopen gedaan. Deze spelers zijn nog steeds actief voor de Catalanen en hebben een mooie bijdrage geleverd aan de landstitel en daarmee het lucratieve Champions League-voetbal. We focussen ons dan ook op de seizoenen 2017/2018 en 2019/2020, die een aantal interessante aankopen laten zien.

Paniekaankoop Coutinho

De winterse transferperiode wordt vaak gezien als een periode van ‘paniekaankopen’. Dat geldt ook voor Barcelona dat in de winter van 2018 voor het aanzienlijke bedrag van € 135 miljoen Phillipe Coutinho van het Engelse Liverpool overneemt. Coutinho start veelbelovend, maar kan zijn grote belofte uiteindelijk nooit waar maken. In vier seizoenen speelt de Braziliaan ‘slechts’ 93 officiële wedstrijden voor de Spanjaarden. Tussentijds wordt hij nog even uitgeleend aan Bayern München en uiteindelijk wordt hij verkocht aan Aston Villa. De transfersom voor de Catalanen bedraagt omgerekend € 1,2 miljoen per wedstrijd.

Naast de aankoop van Coutinho heeft Barcelona eerder dat seizoen al voor een zelfde bedrag Ousmane Dembélé overgenomen van Borussia Dortmund. Recent is de Fransman verkocht aan Paris Saint Germain voor € 50 miljoen. Daarmee maakt Barcelona opnieuw een flink verlies van € 85 miljoen. Ook Dembélé kan de grote belofte niet inlossen en vertrekt voortijdig uit Camp Nou.

De overige grote aankopen in dat seizoen, Semedo en Paulinho, worden een stuk beter verkocht en gaan voor bijna de aanschafprijs weer de deur uit.

Weinig geleerd

Uiteindelijk blijkt dat de Catalanen maar weinig hebben geleerd van de missers die zij in het verleden hebben gemaakt. Onder trainer Valverde wordt flink geïnvesteerd in de selectie en komen grote namen Barça versterken. Voor het astronomische bedrag van € 364 miljoen komen in 2019 onder andere sterren als Antoine Griezmann (€ 120 miljoen), Frenkie de Jong (€ 86 miljoen) en Miralem Pjanic (€ 60 miljoen) naar Camp Nou.

 

Barcelona<br />Barca<br /> Camp Nou<br /> Nou Camp

Foto: Bruno Barreto via unsplash.com

Van dit drietal speelt alleen De Jong nog in het “Blaugrana” en is van Griezmann en Pjanic alweer snel afscheid genomen. Na vier seizoenen gaat Griezmann voor ‘slechts’ € 20 miljoen terug naar Atletico Madrid, de club die hem ook al tussentijds huurt van Barça. Griezmann en Barça blijkt geen goede combinatie. In 90 wedstrijden komt de Franse spits tot slechts 26 doelpunten en is zijn transfersom omgerekend ruim € 1 miljoen per wedstrijd.

Pjanic vergaat het niet veel beter. Na 3 seizoenen en slechts 27 wedstrijden verlaat de Bosniër Camp Nou alweer om bij Sharjah FC aan de slag te gaan. Omgerekend heeft de aankoop van Pjanic door Barça ruim € 2,2 miljoen per wedstrijd gekost!

Het salarishuis van Barcelona voldoet niet aan de regels

Naast het megaverlies op de transfermarkt is Barcelona ook een “big-spender” op salarisvlak. Onze analyse hieronder laat zien dat Barça pas in het seizoen 2021-2022 (de laatst bekende cijfers) wordt ingehaald door Real Madrid en Paris Saint Germain. Dit is voor een deel het ‘Messi-effect’ die in Parijs een megasalaris van   € 60 miljoen per jaar kreeg. Verder staat er geen maat op de salarishuishouding van PSG.

Wat wel opvalt is dat het totale salarishuis van FC Barcelona in het seizoen 2020/2021 84% van de omzet bedraagt en ook in het seizoen daarna nog steeds 73%. Dit is een aanzienlijk deel van de omzet maar mag op basis van de UEFA-regels, zoals we in deel 2 van deze artikelenreeks hebben uitgelegd.

Reglementen La Liga

Voor alle clubs in Europa gelden ‘basisspelregels’ om een UEFA licentie te mogen aanvragen. Voor clubs die zich plaatsen voor Europees voetbal gelden aanvullende regels. Die laatsten noemen ze Club Monitoring Requirements en worden ook door de UEFA opgesteld.

Naast het internationale licentiesysteem kent iedere voetbalbond een eigen licentiesysteem. In Spanje worden de licentie eisen opgesteld door La Liga. Nationale voetbalbonden, waaronder de Spaanse, kunnen er dus voor kiezen om strengere eisen op te leggen en daarmee af te wijken van de UEFA richtlijnen. Dat ondervindt ook Barcelona met enige regelmaat en heeft al tot de nodige hoofdbrekens geleid bij het inschrijven van nieuwe spelers voor de Spaanse competitie. Tot vlak voor de start van het seizoen 2023/2024 kon Barça slechts 13 spelers inschrijven voor de competitie.

Leven bij de gratie

FC Barcelona staat er financieel belabberd voor. Uit de laatst gepubliceerde jaarrekening 2021/2022 blijkt dat de Catalaanse omni vereniging (naast voetbal onder andere ook basketbal) leeft bij de gratie van schuldeisers. De club heeft een negatief eigen vermogen van € 353 miljoen, maar daarmee zijn we er nog niet.

De verhoudingen tussen kortlopende bezittingen (vorderingen en liquide middelen) en kortlopende verplichtingen laten pas echt zien hoe een organisatie de zaken financieel voor elkaar heeft. Per juni 2022 heeft Barça een tekort van maar liefst € 280 miljoen (!) en daarmee worden de Catalanen afhankelijk van goede transferresultaten en het geduld van schuldeisers.

Wat staat Barcelona verder te wachten

Het winnen van de landstitel, de geruchten die gingen over de mogelijke terugkeer van Lionel Messi of de sloop van Camp Nou. Barça is met enige regelmaat in het wereldwijde nieuws. Maar minstens zo belangrijk zijn de nieuwsberichten over het vermeende omkoopschandaal.

FC Barcelona zou in de jaren 2001 tot en met 2018 een bedrag van circa € 7,3 miljoen hebben overgemaakt aan een adviesbureau. Dit bedrijf is eigendom van een voormalig official van de Spaanse scheidsrechterscommissie. Joan Laporta, de voorzitter van Barça, ontkent de berichten niet maar heeft verklaard dat de betalingen een vergoeding waren voor adviezen en niet voor omkoping. Opvallend is dat dit bedrijf ‘slechts’ één klant had waaraan gefactureerd werd: FC Barcelona.

Een nieuw stadion

Het onderzoek door La Liga loopt nog en inmiddels volgt de UEFA ook met meer dan gemiddelde belangstelling de uitkomsten. En daarmee is het speculeren wat Barça nog staat te wachten. Wat wel een zekerheid is dat is de verbouwing van het Camp Nou inmiddels begonnen is. Ook het iconische stadion heeft niet kunnen ontkomen aan de sloopkogel en wordt volledig opnieuw opgebouwd tot een hypermoderne voetbaltempel.

Dit hele project kost een slordige 1,45 miljard euro en moet in twee fases worden afgerond. Daarvoor heeft de club een lening afgesloten met diverse investeerders. Dit betekent wel dat de club extra inkomsten moet genereren om de rentelasten en aflossing te kunnen voldoen.

De verwachting is dat Barça vanaf juni 2024 weer in het eigen Camp Nou kan spelen in een stadion dat dan voor 50% klaar is. Vanaf juni 2025 moet Camp Nou weer volledig gebruikt kunnen worden.

De Catalaanse club speelt in het seizoen 2023/2024 de thuiswedstrijden in het Estadi Lluís Companys de Montjuïc, het Olympisch stadion van Barcelona met een capaciteit van circa 55.000 toeschouwers. Dat betekent niet alleen in support, maar ook in geld een stap terug.

Een enorme commerciële uitdaging door de tijdelijke verhuizing

Twee jaar lang niet in een volgepakt Camp Nou spelen geeft de club een enorme commerciële uitdaging. De toeschouwersaantallen gaan van ruim 99.000 in het oude Camp Nou naar 55.000 toeschouwers in het Olympisch stadion. Als de gemiddelde ticketprijs € 30 per kaart bedraagt (seizoenkaarten en losse kaarten bij elkaar), kost dat de club per jaar circa € 30 miljoen aan alleen al de recettes. Tel daar de horeca- en merchandise-inkomsten bij op van deze bezoekers en het verlies kan zomaar oplopen tot ruim € 100 miljoen over twee jaar.

Bovenstaande tabel laat zien dat Barça de commerciële aansluiting al heeft verloren en op dat vlak een grote inhaalslag moet maken. Dat gaat de club deels doen met de inkomsten uit het tijdelijke nieuwe museum. Het Barçamuseum en de stadiontour in het oude Camp Nou, waar velen van ons geweest zijn, was een regelrechte kaskraker.

Gelukkig voor zowel de club als de liefhebbers is een nieuwe (tijdelijke) locatie ingericht als FC Barcelona Museum. Vanaf € 34 per ticket kan je je laten onderdompelen in de historie en trofeeën van de club. En uiteraard ga je niet zonder foto’s en merchandise naar buiten. Dat was al zo in Camp Nou en ook nu goed geregeld. Daarmee blijft Barça veel publiek trekken en inkomsten ophalen.

Comeback FC Barcelona

Het ziet ernaar uit dat de kans klein is dat Barça snel weer een comeback gaat maken bij de grootste clubs van de wereld. Het lijkt dat het gat definitief geslagen is door de andere Europese topclubs, maar misschien dat de sportieve successen en het nieuwe stadion een zodanige boost geven dat de Catalanen toch weer de aansluiting vinden. FC Barcelona is inmiddels zo “vernederlandst” dat we dat ook wel moeten hopen. De basis zou in ieder geval moeten zijn dat ze geleerd hebben van de fouten in het verleden. “Més que un club”, laat ze dat dan ook vooral doen in de bedrijfsvoering.

Follow the Money in een reeks artikelen

Dit artikel is de vierde van een reeks artikelen over Financial Fair Play in het voetbal. Wij gaan in de volgende artikelen inzoomen op de City Football Group (CFG). Wij nemen jullie in meerdere artikelen mee achter de schermen bij het grootste commerciële voetbalbedrijf ter wereld. Wie zijn ze, hoe ziet de City Football Group eruit en welke rol speelt ‘leading club’ Manchester City in dit consortium. In deze artikelen besteden we aandacht aan de Belgische club Lommel SK, onderdeel van CFG, en staan wij uitgebreid stil bij de keuze van NAC Breda om niet aan te sluiten.

Lees ook:

Follow the Money – de grote clubs hebben lak aan de spelregels van financial fair play

Follow the Money – De ins en outs over financiele spelregels

Follow the Money – promotie en degradatie naar de Premier League als verdienmodel

Willem Schuitemaker
Van de krochten in het amateurvoetbal tot het betaald voetbal (als assistent scheidsrechter) en net zo snel weer terug, mijn sportcarrière in een vogelvlucht. Mijn hart gaat sneller kloppen van het schrijven over Engels voetbal en de magie van Liverpool en Engelse stadions in het bijzonder. Daarnaast heb ik een gezonde interesse in de (financiële) achtergronden van de grootste clubs en competities. Doe ik daar graag onderzoek naar om vervolgens een mooi artikel over te schrijven.

    Reageren is niet mogelijk.

    0 %