Deze woorden vielen me direct op toen ik een mail kreeg van Dr. Jens Kelm. (auteur van het boek 100 Jahre Ellenfeld). Mijn nieuwsgierigheid werd aangewakkerd. Mijn voorliefde voor oude Duitse stadions had mij doen besluiten de stoute schoenen aan te trekken en contact te zoeken met de club Borussia Neunkirchen. Na enkele keren mailen was het geregeld, een exclusief kijkje in het Ellenfeldstadion.

Daar aangekomen is het een graad of 6 en stromende regen. Niet ideaal voor een fotoreportage maar dat gaat de pret niet drukken. Om half 11 worden we opgehaald bij het standbeeld door Jens en mediachef Jo. Dit standbeeld heeft de club geschonken gekregen van de lokale Neunkirchen Eisenwerken en de Schloss Brauerei ter ere van hun 50-jarig bestaan. Wie de voetballer is waarvan het standbeeld gemaakt is, is tot op de dag van vandaag onbekend.

De hoofdtribune staat aan de rand van een woonblok, wat een heel bijzonder contrast geeft. Er wordt verteld over de geschiedenis van de stad, waar de staalindustrie, mijnbouw en de Schlossbrouwerij zeer belangrijk was.

We gaan naar binnen en zijn meteen onder de indruk. Via de grote hal lopen we door tot achter de goal. Hier valt meteen de omvang van het stadion op. Steile tribunes, een grote hoofdtribune en een lijnentrekker die stoïcijns doorgaat met zijn werk in de stromende regen.

Jens laat ons twee minuten in stilte genieten en vertelt ons daarna dat we in één van de oudste stadions van Duitsland staan. Sinds 1912 speelt Borussia op deze plek zijn wedstrijden. Destijds nog met een prachtige houten tribune in Engelse stijl. Helaas is deze afgebrand in de strenge winter van 1928: enkele daklozen hadden een vuurtje hadden gemaakt om zich warm te houden.

In 1930 werd er aan de overzijde een grote tribune geplaatst met kleedruimtes en toiletten. Hiervoor moet de club een lening aangaan, want de verzekering keert maar een bepaald bedrag uit. Aan de hand van zwart-witbeelden worden we meegenomen door de prachtige historie. We zien prachtige beelden uit de jaren ’20 en ’30. Met name die van de wedstrijd tegen MTK Budapest maken indruk.

Hoch lebe Eisen und unser Ellenfeld

We lopen via de grote staantribunes van de Gegengerade langzaam het veld op richting de middenstip. Meteen valt het hobbelige karakter van dit veld op. Jens vertelt dat dit veld sinds 1964 in het stadion ligt. Het hobbelen heeft te maken met de ondergrond. Leuk detail, het veld loopt van goal naar goal ongeveer 1 meter af. Iets wat tegenwoordig in de Bundesliga ondenkbaar zou zijn.

Onze blikken gaan van links naar rechts, wat moet het voor een voetballer gaaf zijn om hier wedstrijden te spelen. Zelfs nu op het 6e niveau! Borussia Neunkirchen is helaas afgezakt tot de Saarlandliga en strijdt al weer enkele jaren om promotie naar de Oberliga. Verder valt op dat het stadion in een U-vorm gebouwd is, naar oud-Grieks voorbeeld.

De Bundesliga in

We maken een sprongetje in de tijd. De Tweede Wereldoorlog is voorbij en het stadion heeft deze periode opvallend goed doorstaan. Saarland is inmiddels ook weer onderdeel van Duitsland en Borussia Neunkirchen speelt in de Oberliga Sudwest.

Eind jaren 50 boekte de club prima resultaten en kwalificeerde zich telkens voor de eindronde om het kampioenschap van Duitsland. Ondanks deze goede resultaten mocht de club niet in het eerste Bundesliga-seizoen (1963)  meedoen. Die plekken waren weggelegd voor FC Saarbrücken en 1. FC Kaiserslautern. Een seizoen later was het wel raak. De club werd kampioen van de destijds 2e divisie en mocht om promotie spelen tegen Bayern München, St. Pauli en Tasmania Berlin. Na een waardeloze heenronde worden alle wedstrijden gewonnen en zo verzekerd de club zich van Bundesligavoetbal.

Een zeer knappe prestatie, want de club had een erg regionaal karakter met veel mannen uit eigen stad. En zo treedt men ook aan in de Bundesliga. De lokale helden krijgen het publiek massaal op de banken. Geschiedenis wordt geschreven. Latere internationale sterren als Gerd Müller betreden dit prachtige veld, maar ook talenten als Jupp Heynckes en Berti Vogts maken hier hun Bundesligadebuut.

33.000 supporters

We lopen verder door, op naar de Spieser Kurve. Wat een onwijs steile tribune is dit. We klimmen stap voor stap naar de top. Er wordt ons op het hart gedrukt pas om te draaien als we boven zijn. Eenmaal boven heb je een waanzinnig uitzicht, wow! Er kunnen op deze tribune ruim 7000 toeschouwers. Met recht een muur! Wat ook opvalt is dat de kurve bestaat uit rechte stenen en enorme treden. Je kan hier beter niet teveel bier drinken, want dan lig je zo vele meters lager..

In 1964 werd het stadion tijdens het lopende seizoen verbouwd tot een volwaardig Bundesligastadion. De hoofdtribune werd vernieuwd en over de bestaande tribune en kleedruimtes heen gebouwd. Deze zou nu plaats bieden aan 2300 toeschouwers. De plannen waren er zelfs om de gegengerade net zo steil te maken als de Spieser Kurve waardoor je een capaciteit zou krijgen van 50.000 toeschouwers.  Het veto van de Schloss Brauerei voorkwam dit. Zij waren eigenaar van het terrein achter het Ellenfeldstadion.

In 1967 werd overigens het toeschouwersrecord van 33.000 neergezet. Dit was tijdens een wedstrijd om promotie naar de Bundesliga tegen Bayern Hof. Jens was er als kleine jongen met zijn vader bij en vertelt dat de Spieser Kurve destijds bomvol stond.

Vanwege de tegenwoordig strenge veiligheidsnormen is dit stuk tribune afgesloten tijdens wedstrijden. Omdat de mensen door de jaren heen gemiddeld gezien langer zijn geworden, voldoen de hekken niet meer. Na een kwartier genieten van alle mooie perspectieven, zetten we onze rondgang voort. Wel valt op dat deze tribune echt onderhoud nodig heeft. Jens vertelt dat er geld is vrijgemaakt voor het opknappen, maar dat de gemeente ( de huidige eigenaar van het stadion) hier niets mee doet.

We gaan de hoofdtribune op. Deze tribune is een hoogstandje aangezien de overspanning geen pilaren heeft. Hierdoor krijg je een schitterend zwevend dak.

Tijdens de rondgang vertelt Jens over de hoogtijdagen van deze club. Prachtige verhalen passeren de revue. We worden gewezen op een speciaal stoeltje, namelijk die van wijlen Willi Ertz. Een echte clublegende. Hij was van 1961 tot 1980 actief als doelman. De promotiewedstrijd tegen Bayern München in 1964 was zijn beste wedstrijd ooit, waardoor hij voor altijd de aufstiegsheld zou zijn.

Gerd Müller en Franz Beckenbauer

We komen aan bij Block 5. Ook hier weer een enorm steile staantribune. Prachtig in een hoek verwerkt. We dalen af en eenmaal beneden voel je je echt klein. Zelfs ik met mijn ruime twee meter.

Van hieruit lopen we door tot ongeveer het midden van de tribune. Jens pakt een sleutel en opent het oude gedeelte. We staan in de oude tribune uit 1930! Bewapend met lampen gaan we een nieuw hoofdstuk in.

Links en rechts van ons zien we oude kleedruimtes. En met oud bedoel ik echt oud! Grote namen als Fritz Walter hebben zich hier omgekleed. Met een beetje inbeeldingsvermogen zie je de zwart-wit beelden voor je. Voetballers die hun kicksen aantrekken voor een nieuwe partij. Mijn oog valt op de douches en kledinghaak die nog in originele staat zijn.

Wat is dit genieten zeg. Langzaam lopen we door de catacomben van de tribune. Het staat er al 60 jaar zo goed als onaangetast bij. Verderop een kolenbunker voor de verwarmde douches. Als je heel goed ruikt is de geur nog aanwezig. Opvallend zijn ook de vele Franstalige schakelkasten. Leuk detail als je bekend bent met de geschiedenis van Saarland.

We gaan weer naar buiten en lopen langs het veld naar het multifunctionele gebouw waar tegenwoordig de kantoren, kleedruimtes, fysio en VIP-ruimte zitten. We krijgen daadwerkelijk alles te zien, tot de kleedruimtes aan toe.

De medische ruimtes doen niet onder voor een gemiddelde Eerste Divisieclub in Nederland. Leuk om te bedenken dat wereldvoetballers als Oliver Kahn, Michael Ballack, maar ook Gerd Muller en Franz Beckenbauer hier hebben gezeten en gelopen.

Ook hier nemen we een kijkje in de kelder en zien hier enkele therapiebaden en een heel bijzondere elektrotherapie. In de jaren 60 was Neunkirchen de eerste club met zulke fantastische faciliteiten wat het herstel van spelers echt ten goede kwam. Jens vertelt trots dat clubs als Barcelona dit soort faciliteiten niet hadden.

Nadat we de kelder hadden gezien gaan we door naar de VIP ruimte. Een ruimte waar een prachtig archief aan foto’s te zien is. We zijn echt diep onder de indruk van die mooie platen. Originele teamfoto’s, alles hangt hier.

We worden uitgenodigd om naar de volgende grote ruimte te lopen. Een enorme sportzaal. Wat een infrastructuur en architectuur. Zeker als je bedenkt dat dit in de jaren ’60 allemaal neergezet is. Er is echt over ieder detail nagedacht. Zo is de bouwstijl van de ramen bijzonder te noemen, en eenmaal binnen zie je waarom.

Alte liebe lebt

Tot slot krijgen we een kleine maar heerlijke lunch aangeboden die we gezamenlijk nuttigen.

We wisselen mooie verhalen af, en we voelen ons echt welkom. Samen met Jo bespreken we de commercialisering van het voetbal, maar ook de verschillen en overeenkomsten van het Nederlandse en Duitse voetbal. Tevens krijgen we een prachtige replica mee van een Bundesliga-affiche.

Na een afsluitende kop koffie is het tijd om afscheid te nemen en de wedstrijd te gaan bekijken. We kopen twee tickets en programmaboekjes en nemen plaats op de hoofdtribune. Marcel en ik moeten alle indrukken goed verwerken, uiteraard met een heerlijk biertje.

De wedstrijd is zeer vermakelijk. De ongeveer 200 toeschouwers zien drie ballen op de paal gaan en vier doelpunten. Netjes verdeeld over beide teams. Met een zeer tevreden gevoel verlaten we het stadion. Wat een prachtige dag!

Dit stadion, maar vooral deze club is echt een aanrader voor iedere voetbalsupporter en groundhopper. Het heeft zoveel historie, cult en bovenal warmte. Dit stadion moet eigenlijk behouden worden, maar de lokale autoriteiten zien het liever vervallen zodat het in de toekomst gesloopt kan worden. Het zou eeuwig zonde zijn voor deze tijdcapsule. Plannen om de sporthal en hoofdgebouw te renoveren, maar ook de Spieser Kurve te saneren zijn helaas in een vergevorderd stadium. Persoonlijk hoop ik dat alles behouden kan worden en de weg naar boven weer ingeslagen kan worden.

Ik sluit af met de woorden waarmee ik begon. Ellenfeld, mehr als nur ein Stadion.

Bekijk ook de reportage die Martijn eerder maakte over dit prachtige stadion.

Job van de Kraats
Fotograaf en schrijver met een passie voor verval en cult. Op zoek naar dat unieke verhaal van een club en regio.

Ook leuk om te lezen

Reageren is niet mogelijk.