Actie: De hele maand mei geen verzendkosten in onze shop!

In de geschiedenisboeken

In De Geschiedenisboeken: De Friese spandoekenstrijd, een onbedoelde traditie

Dertig jaar na dato mijdt hij Leeuwarden nog altijd. Toen Maarten de Jong in de Friese hoofdstad eens op zijn ex-vrouw stond te wachten, zag hij een groepje boos kijkende Cambuur-supporters op zich afkomen. ‘Mister Heerenveen’, de speler met de op één na meeste wedstrijden in de clubhistorie, heeft naar eigen zeggen nog nooit zo hard gerend.

Spandoek

En dat allemaal vanwege een spandoek dat hij niet eens zelf heeft bedacht of gemaakt. ‘Nooit weer Cambuur’, stond erop, met in het midden een pompeblêd.

In de euforie van de legendarische eerste promotie naar de Eredivisie, als nummer zestien van de Eerste Divisie, zag De Jong zijn teamgenoten Stanley MacDonald en Edwin Huizinga er grijnzend mee langs de volgepakte tribunes van het oude Abe Lenstra Stadion rennen. Hij sloot zich bij het tweetal aan en pakte het onderste hoekje van het spandoek vast. Precies op het moment dat de fotograaf afdrukte, stond hij prominent in beeld.

Vanaf dat moment is het spandoek onlosmakelijk verbonden met zijn naam. Niemand weet meer dat de mannen op de achtergrond – MacDonald en Huizinga – de initiatiefnemers waren. De supporter die het met veel bravoure schilderde voorafgaand aan de nacompetitiekraker tegen FC Emmen, dat de heenwedstrijd met 1-0 had gewonnen, is wijselijk anoniem gebleven.

Kloof

In het collectieve geheugen was het Maarten de Jong die het nodig vond om de promotie er op deze manier in te wrijven bij de aartsrivaal, na sportief grauwe decennia voor sc Heerenveen waarin de Friese derby vaak voor wat kleur moest zorgen. Eerstejaarstrainer Foppe de Haan kreeg in 1986 na een dramatische zeventiende plaats in de Eerste Divisie van voorzitter Riemer van der Velde te horen dat hij slechts om één reden mocht blijven: hij was boven Cambuur geëindigd.

Dat mag dan met een knipoog zijn medegedeeld: het zegt veel, zo niet alles, over het belang van deze wedstrijd voor beide clubs.

Ruim een jaar nadat het drietal met het ‘Nooit weer Cambuur’-spandoek over het veld rende, was het weerzien al een feit. De directe degradatie van debutant Heerenveen uit de Eredivisie nam niet weg dat de basis voor de sportieve opmars was gelegd. Onder leiding van De Haan liep de club van de provincie ver weg bij die van de hoofdstad.

Nooit was het onderlinge verschil zo groot als tijdens de derby in 2000: Heerenveen nam met een eenvoudige 0-2 overwinning in Leeuwarden een voorschot op plaatsing voor de Champions League, en duwde daarmee Cambuur verder de degradatiezone in. Het zou dertien jaar duren voordat de clubs elkaar weer tegenkwamen.

Ludiek

Tijdens die lange wapenstilstand leefde het iconische beeld van het spandoek voort, als bewijs van een onverminderde rivaliteit. Bij elke mislukte promotiepoging van Cambuur toverden Heerenveen-supporters het zwartwitbeeld uit leedvermaak tevoorschijn. De foto werd zelfs vereeuwigd op de galerij achter de Noordtribune van het Abe Lenstra Stadion en komt voorafgaand aan elke thuiswedstrijd op het grote scherm voorbij in een filmpje met hoogtepunten uit de clubgeschiedenis.

Het ludieke karakter ervan wordt in Leeuwarden duidelijk anders ervaren, versterkt door jarenlange sportieve frustratie. De eerste de beste gelegenheid om iets terug te doen, werd dan ook met beide handen aangegrepen. Nadat Cambuur zeven jaar geleden op de slotdag van het seizoen kampioen van de Eerste Divisie werd, ontrolden uitzinnige supporters voor het feestende uitvak op Woudestein een wit laken met in zwarte letters de tekst: ‘Nooit weer Cambuur?? Guess who’s back’.

Het was onbedoeld de erkenning van een spontaan ontstane traditie, die vanaf nu van twee kanten kwam, zoveel was duidelijk. De steeds fellere rivaliteit bleek toch ook nog een ludieke kant te hebben.

De promotie leverde zes nieuwe Friese Eredivisiederby’s op met mooie, grote en in sommige gevallen best gedenkwaardige spandoeken, maar in de buurt van die ene uit 1990 en de reactie daarop van 23 jaar later kwamen ze nooit.

Foppe doet mee

Op de dag dat Cambuur in Eindhoven degradeerde, nam het publiek in het Abe Lenstra Stadion na een rumoerig seizoen dankbaar afscheid van interim-trainer Foppe de Haan. Tijdens de ereronde langs de tribunes stopte Heerenveen-verdediger Kenneth Otigba even bij de harde kern. Duidelijk volgens afspraak nam hij daar een zwart doek in ontvangst dat hij voor de Noordtribune meteen begon te ontvouwen. Hij vroeg zijn trainer om medewerking, en kreeg die uiteraard.

Zo kon het gebeuren dat de verdediger en het clubicoon samen pontificaal een spandoek in de lucht hielden met het logo van de Jupiler League en de tekst ‘Guess who’s going back’. De Haan, die zichzelf de volgende dag op die manier terugzag in de kranten, zou geschrokken verklaren dat hij zich niet bewust was geweest van de tekst. Hij is er de man niet naar om op deze manier te provoceren.

Kloof krimpt

Het moet gezegd: het spandoek mag dan dertig jaar na dato onverminderd actueel zijn, de tekst ‘Nooit weer Cambuur’ dreigt enigszins achterhaald te raken. Door het jarenlange sportieve verval bij Heerenveen en de vastberaden groei bij Cambuur, met een nieuw stadion in het vooruitzicht, groeien de clubs naar elkaar toe, of zij dat nu leuk vinden of niet.

Twee nieuwe edities van de Friese derby in de Eredivisie leken al een zekerheid voor komend seizoen, ware het niet dat de KNVB anders bepaalde door de afgetekende koploper van de afgebroken Eerste Divisie niet te laten promoveren. Toch zal het triomfantelijke spandoek met een spitsvondige variant op het ‘Guess who’s going back’ ergens in Leeuwarden al klaarliggen – is het niet voor nu, dan voor volgend jaar.

Onze dank gaat uit naar Hielke Biemond, één van de auteurs van het jubileumboek dat dit jaar verschijnt ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van sc Heerenveen.

Meer informatie: https://www.kickuitgevers.nl/onze-boeken/sport/100-jaar-sc-heerenveen/

In de Hekken Shop is terug! Met bijna 600 artikelen van COPA en PGWEAR valt er genoeg te kiezen. Support ons daar om alle banners van de website af te krijgen! Nu gratis verzending tot eind mei!

In de Hekken
Over de schrijver

In de Hekken brengt vanaf 2010 een doorlopende ode aan de voetbalsupporter, en is sinds die tijd één van de grootste websites voor (fanatieke) voetbalsupporters in Nederland en België.
    Ook leuk om te lezen...
    Het seizoen 2019-2020In de actualiteit

    Het seizoen 19-20 van: sc Heerenveen

    In de actualiteit

    De Derby van Friesland is niet terug...

    Derby DaysIn de actualiteitReportage

    Supporters RKDEO en OLIVEO nemen in stijl afscheid van derby

    SpecialStart de Normalisatie

    Start de normalisatie: uitsupporters op thuisvak - begin bij jezelf