“Geef het voetbal terug aan wie er écht om geeft”

De macht van het grote geld regeert en verdeelt het huidige Europese voetbal, waar exuberante financiële uitspattingen hand in hand gaan met omvangrijke schuldenbergen. Het is een evolutie die steeds meer mensen tegen de borst stuit. “De Europese Unie is ervan overtuigd dat een model als Supporters Direct tot meer duurzaamheid in het voetballandschap kan leiden.”

Het was deze zomer één van de opmerkelijkste voetbalberichten. Glasgow Rangers, de Schotse recordkampioen en voormalig Europese grootheid, moet door onoplosbare financiële tekorten de boeken neerleggen en degradeert naar vierde klasse. De Schotse Premier League en vele tienduizenden fans blijven verweesd achter: na meer dan 116 jaar en 399 duels behoort de legendarische Old Firm voortaan tot de geschiedenisboeken.

“Wat een monument als Glasgow Rangers overkomt, is het zoveelste trieste voorbeeld in een lange rij.” Aan het woord is Kevin Rye, notoir Wimbledon supporter en vandaag Network Development Manager bij Supporters Direct (SD). Die organisatie werd rond de millenniumwende opgericht in Engeland, als uitloper van een werkgroep rond voetbal binnen de Labour Partij. De beweging werkte aanvankelijk als een soort studiegroep, maar ontwikkelde zich op enkele jaren tijd tot een volwaardige organisatie. Vandaag werken er op het hoofdkantoor in Londen meer dan tien mensen en geeft Supporters Direct advies aan supportersgroepen in meer dan twintig landen.

Een van de eerste grote wapenfeiten van de nieuwbakken organisatie was hun hulp bij de heropstart van AFC Wimbledon. Toen die Londense voetbalclub na een jarenlang verblijf in de Premier League in 2004 diep was weggezakt en onder een andere naam in het 80 kilometer verder gelegen Milton Keynes ging spelen, beslisten de Wimbledon fans prompt om een nieuwe club op te richten.

Een van de drijvende krachten achter die heropstart was Kevin Rye. “De laatste jaren zien we al te vaak clubs kapot gaan door slecht financieel beheer, risicovolle investeringen of door het eigenbelang van bestuursleden. Dat moet anders: clubs moeten met meer verantwoordelijkheidszin gerund worden. Het voetbal moet financieel terug gezonder worden, en zich opnieuw meer richten op zijn roots. En dat zijn de supporters, en niet het grote geld of de belangen van rijke zakenlieden. Geef het spelletje terug aan diegenen die er écht om geven. Onze ultieme missie bestaat dan ook uit het oprichten en promoten van sportclubs waar voldoende plaats is voor inspraak van de supporters in het beleid. Zo moedigen we supportersgroepen bijvoorbeeld aan om ‘trusts’ op te richten en zo zelf mede-eigenaar te worden van hun club. We doen hen beseffen dat ze wel degelijk een verschil kunnen maken.”

Het klinkt mooi, maar in hoeverre zijn zulke idealen realistisch in een hedendaagse Europese voetbalwereld die wordt geregeerd door de macht van het grote geld, en waar steeds meer topclubs in handen komen van buitenlandse investeerders, Arabische oliesjeiks of Russische oligarchen. Niet meteen personen of belangengroepen die zitten te wachten op de mening of inmenging van Jan Modaal met clubsjaal die de tribunes bevolkt. Om enkele recente voorbeelden te noemen: in Newcastle werd de legendarische stadionnaam St-James’ Park een jaar lang ingeruild voor de merknaam van de nieuwe hoofdsponsor. De woede van de fans kreeg men er gratis bij. Het kan overigens nog straffer: de nieuwe Aziatische eigenaars van Cardiff City hebben het clublogo veranderd en laten ‘the blue birds’ voortaan in het rood spelen. Het lijkt erop dat de voetbalsupporter op dat niveau gedegradeerd is tot een pure consument die alleen nog zijn véél te duur ticketje mag betalen.

Toch ziet Europees parlementslid Ivo Belet, zelf een fervent voetballiefhebber, in de toekomst wel degelijk een rol weggelegd voor een organisatie als Supporters Direct. “In 2007 hebben we in het Europees parlement een rapport gemaakt over de toekomst van het voetbal in Europa. Een van de aanbevelingen daarin was om het model van Supporters Direct verder te bestuderen en dit op termijn ook in andere landen te introduceren. Ik besef ook wel dat sommige aspecten wat naïef en dromerig klinken, maar vergeet niet dat er in de praktijk al heel wat clubs zijn waar supporters betrokken zijn bij het beleid: denk in ons eigen land maar aan KV Mechelen. Vanuit Europa juichen we zulke initiatieven toe. We zijn ervan overtuigd dat een clubmodel waarbij supporters aandeelhouder kunnen zijn en zo mee inspraak hebben tot meer duurzaamheid kan leiden.”

Belet richt zijn hoop overigens niet exclusief op bewegingen als Supporters Direct. “De UEFA is volop bezig met het uitwerken van een Financial Fair Play regeling. Dit gebeurt in nauw overleg met de Europese Commissie, die erover waakt dat in de Unie de regels van de mededinging gerespecteerd blijven. Met andere woorden: Europese voetbalclubs moeten in de toekomst met gelijke wapens kunnen strijden. Door de financiële excessen te beperken, moet het voetbal opnieuw ademruimte krijgen. Vanuit die gezondere basis kunnen supporters dan een belangrijke rol gaan spelen in het beleid van hun favoriete club. En dan hoeven we zulke drama’s als Cardiff City of Glasgow Rangers hopelijk niet meer mee te maken.”

Dat het inderdaad ook anders kan, bewijst Swansea City. Tien jaar geleden op sterven na dood in de Engelse vierde klasse, nu een van de smaakmakers in de Premier League. Met een opmerkelijke rol voor de supporters. Want toen enkele lokale zakenmensen in 2002 de club voor 20.000 pond overnamen van de Australische eigenaar Tony Petty, sloten ze een samenwerkingsakkoord met de overkoepelende Supporters Trust. Die kregen zo 20% van de club in handen en hebben vandaag via de persoon van Huw Cooze een zitje in de raad van bestuur. De oprichting van die Supporters Trust, die in totaal al 200.000 pond heeft verzameld, gebeurde in nauw overleg met… Supporters Direct.

Auteur: Peter Catthoor is freelance voetbaljournalist.

Ook leuk om te lezen