Engineering Archie

Voetbalstadions worden heel verschillend beoordeeld door mensen. Voor de supporters is het stadion hun trots of was het hun trots en hier beleven zij veel emotionele momenten. De momenten van vreugde bij een gewonnen wedstrijd of de drama’s op de tribune na een degradatie, de stadions doen ons vaak meer dan hetgeen er op het veld gebeurt. Helaas worden er tegenwoordig geen echte stadions meer gebouwd, maar kiest men steevast voor lelijke betonnen gebouwen waarin voetbal vaak slechts bijzaak lijkt te zijn.

In de 19e eeuw kwam het voetbal net van de grond en voetbal was de manier om even aan het vaak keiharde leven te ontsnappen. Zo ook Archibald Leitch, een Schotse jongen uit Glasgow en supporter van de Rangers. Gelukkig voor hem kon hij naar school en leerde hij bouwkunde. De Rangers voetbalden in de eindjaren van de 19e eeuw in een klein stadion en waren toe aan een veel groter stadion. Door de clubleiding werd besloten een nieuw stadion te bouwen en geïnteresseerde bedrijven konden hun plannen tonen.

Leitch was net klaar met zijn school en zag zijn kans schoon om voor zijn eigen voetbalclub een mooi stadion te bouwen. Hij maakte een fraaie schets van een stadion dat een capaciteit van bijna 80.000 plaatsen had en daarmee wist hij de clubleiding te overtuigen. Het stadion kostte een behoorlijk vermogen voor die tijd (£20.000). In 1902 was het stadion klaar en zou er de eerste interland gevoetbald worden. Een tragedie volgde en een deel van de houten tribune stortte in, 26 supporters kwamen daarbij om het leven. De wedstrijd werd stilgelegd, maar werd daarna gek genoeg nog uitgespeeld ook. Bijna was dit het einde carrière voor Leitch, maar hij werd (terecht) vrijgesproken van een dwaling.


Sindsdien heeft de man ontzettend veel bijgedragen aan het Britse voetbal. Hij heeft de mooiste stadions ontwikkeld, zo zijn Anfield, Craven Cottage, Old Trafford, Higbury, Stamford Bridge en dus Ibrox geheel of gedeeltelijk van zijn hand. Helaas zijn er al veel van zijn meesterwerken verdwenen en zal het niet al te lang duren voordat er niets meer overeind staat of nog te herkennen als zijn werk.


Gelukkig is er voor de echte liefhebbers een boek geschreven over de 30 stadions die hij heeft gebouwd. In dit boek worden niet alleen de stadions beschreven maar ook de manier waarop Leitch zijn carrière is begonnen. De naam van het boek is Engineering Archie geschreven door Simon Inglis. En laten wij hopen dat de rest van de stadions voorlopig met rust worden gelaten, zodat de supporters van nu, maar ook zeker de generaties die komen nog mogen genieten van de prachtige stadions van Archibald Leitch.

Dit gastartikel is geschreven door Nort. Dank je wel!

Ook leuk om te lezen